De Onstuitbare Verzamelaar JFS Esser
13/12/2005 t/m 28/04/2006

Singer Laren toont de collectie van de ‘onstuitbare’ verzamelaar en arts J.F.S. Esser. Hij bracht een indrukwekkende verzameling bijeen met kunstwerken van onder meer George Breitner, Leo Gestel, Piet van der Hem, Isaac Israels, Piet Mondriaan, Jan Sluijters, Piet Wiegman en Willem Witsen. De collectie is uniek omdat deze een beeld geeft van een belangrijk tijdvak uit de Nederlandse moderne kunst: de opkomst van het Amsterdamse luminisme. De 125 getoonde werken in Singer Laren zijn voor een groot deel in particulier bezit en nog nooit eerder geëxposeerd. Johannes Fredericus Samuel Esser (1877-1946) was grondlegger van de plastische chirurgie, kunstverzamelaar, schaakkampioen én handelaar in onroerend goed. Een man met idealen, die risico’s durfde te nemen. Hij deed er alles aan om zijn droom te verwezenlijken: het stichten van een onafhankelijke ‘chirurgische vrijstaat’, een plaats waar slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog konden genezen. Als schaker werd hij in 1913 Nederlands schaakkampioen. In zijn Amsterdamse periode als arts (1905-1913) bracht hij meer dan 800 kunstwerken bij elkaar. Onder zijn patiënten telde hij Sluijters en Breitner, die hem introduceerden bij andere kunstenaars. Hij ontmoette ze op kunstenaarssociëteit Arti et Amicitiae en in zijn souterrain aan de Willemsparkweg waar hij wekelijks een ontvangst organiseerde. Esser kocht direct bij de kunstenaars, ruilde weer en onderhandelde. Juist het ‘uit de eerste hand’ verzamelen en zijn keuze voor jonge, nog onbekende kunstenaars typeren hem als vooruitstrevend verzamelaar. Esser begon zijn verzameling met werk van de Haagse School en de Amsterdamse impressionisten, met name Breitner. Vanaf 1907 richtte hij zich op de nieuwe in die tijd ‘ultra-moderne’ kunstenaars als Jan Sluijters, Leo Gestel, Piet Mondriaan en Piet van der Hem. In die periode werd hun werk regelmatig afgekraakt door de pers en geweigerd voor tentoonstellingen. Hij steunde ze niet alleen, maar zorgde ook voor naamsbekendheid. Esser kocht graag tekeningen, aquarellen en (olieverf)schetsen. Hij hield van de verkennende en vaak meer gedurfde manier van uitbeelden van de tekening. Zijn voorkeur voor het ‘onaffe’ resulteerde in een uitgebreide collectie schetsen.